Maatschap, VOF en CV

Maatschap
Een maatschap is een samenwerkingsverband tussen twee of meer personen (ook wel 'maten' genoemd), waarin een beroep wordt uitgeoefend. Iedere maat moet iets inbrengen in de maatschap. Denk daarbij aan het inbrengen van arbeid, geld en/of goederen. Met de inbreng door ieder van de maten beogen zij een bepaald doel na te streven. Dit zal veelal zijn het behalen van winst ten behoeve van de maten gezamenlijk.

Een maatschap kan ontstaan door het aangaan van een maatschapsovereenkomst of door een mondelinge afspraak. Het is echter wel wenselijk om de afspraken tussen de maten in een schriftelijke (maatschaps)overeenkomst vast te leggen. De wet kent slechts een paar summiere bepalingen omtrent de maatschap; reden te meer om de afspraken duidelijk vast te leggen! De afspraken die de maten in een maatschapsovereenkomst vastleggen, hebben in beginsel alleen interne werking. Dit betekent dat alleen de maten onderling gehouden zijn aan deze afspraken; derden hebben met deze afspraken niets van doen.

Een maatschap moet worden ingeschreven in het Handelsregister bij de Kamer van Koophandel.

Bevoegdheden en aansprakelijkheid
Een maatschap is geen rechtspersoon. Deelname aan het rechtsverkeer door de maatschap of door de maten afzonderlijk heeft daarmee andere gevolgen dan bijvoorbeeld deelname aan het rechtsverkeer door een B.V. Iedere maat is bevoegd zogenaamde beheersdaden te verrichten. Hieronder kan worden verstaan: handelingen die tot de normale gang van zaken van de maatschap worden gerekend (denk daarbij aan de uitvoering van het dagelijkse werk). Een beschikkingshandeling (bijvoorbeeld het aanschaffen van inventaris) kan echter niet worden gezien als een handeling in de normale gang van zaken.

In beginsel handelt een maat -bij het aangaan van rechtshandelingen met derden- alleen voor zichzelf. Dit betekent dat alleen tussen de betreffende maat en een derde rechten en verplichtingen ontstaan. De betreffende maat zal derhalve in beginsel ook alleen aansprakelijk zijn. Dit is echter anders als de maat handelt op basis van een volmacht, welke is afgegeven door de andere maten. In dat geval handelt de maat namens alle maten, waardoor alle maten voor een gelijk deel aansprakelijk worden. Ee handelende maat dient daarbij uiteraard wel te handelen binnen de grenzen van de volmacht. Een volmacht kan zijn opgenomen in de maatschapsovereenkomst of kan bij aparte volmacht zijn gegeven. De maten zijn zowel met het eventueel aanwezige maatschapsvermogen als met hun eigen privévermogen aansprakelijk.

Vennootschap onder firma
De vennootschap onder firma (hierna: VOF) is een samenwerkingsverband tussen twee of meer (natuurlijke- of rechts-) personen, waarin een bedrijf wordt uitgeoefend. Iedere vennoot moet iets inbrengen in de VOF. Denk daarbij aan het inbrengen van arbeid, geld en/of goederen. Met de inbreng door ieder van de vennoten beogen zij een bepaald doel na te streven. Dit zal veelal zijn het behalen van winst ten behoeve van de vennoten gezamenlijk.

Een VOF kan ontstaan door het aangaan van een vennootschapsovereenkomst of door een mondelinge afspraak. Het is wenselijk om de afspraken tussen de vennoten in een schriftelijke (vennootschaps)overeenkomst vast te leggen. De wet kent slechts een paar summiere bepalingen omtrent de VOF; reden te meer om de afspraken duidelijk vast te leggen! De afspraken die de vennoten in een vennootschapsovereenkomst vastleggen, hebben in beginsel alleen interne werking. Dit betekent dat alleen de vennoten onderling gehouden zijn aan deze afspraken; derden hebben met deze afspraken niets van doen.

Een VOF moet worden ingeschreven in het Handelsregister bij de Kamer van Koophandel.

Bevoegdheden en aansprakelijkheid
Een VOF is geen rechtspersoon en kan dus als zodanig geen rechtshandelingen aangaan. Daartoe zijn in beginsel alle vennoten afzonderlijk bevoegd. Op grond van de wet zijn alle vennoten bevoegd om ten name van de VOF te handelen, gelden uit te geven en te ontvangen en de VOF aan derden (en derden aan de VOF) te verbinden. Er zijn echter een aantal uitzonderingen:

  • als in de vennootschapsovereenkomst is bepaald dat één van de vennoten niet bevoegd is de VOF te vertegenwoordigen. Om ervoor te zorgen dat de VOF niet aan een dergelijke rechtshandeling gebonden is, dient deze beperking van de vertegenwoordigingsbevoegdheid bij de Kamer van Koophandel te zijn ingeschreven;
  • als een door een vennoot verrichte rechtshandeling niet past binnen het doel van de VOF;
  • als een vennoot een rechtshandeling verricht waartoe hij/zij niet bevoegd was (denk daarbij aan rechtshandelingen die geen betrekking hebben op de VOF als zodanig).

Een vennoot is hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de VOF; ook als een andere vennoot deze schuld namens de VOF is aangegaan. Een schuldeiser zal zich eerst kunnen verhalen op het vennootschapsvermogen (afgescheiden vermogen). Voor zover het vennootschapsvermogen niet toereikend is, kan een schuldeiser zich verhalen op het privévermogen van de vennoten (hieronder valt ook de huwelijksgoederengemeenschap). De gevolgen voor de echtgeno(o)t(e) van een vennoot kan worden beperkt door het maken van huwelijkse voorwaarden. 

Commanditaire vennootschap
De commanditaire vennootschap (hierna: CV) is een afgeleide vorm van de vennootschap onder firma. Het is wederom een samenwerkingsverband tussen twee of meerdere (natuurlijke- of rechts-) personen, waarin een bedrijf wordt uitgeoefend. Bij de CV zijn er echter twee soorten vennoten, namelijk beherende vennoten en commanditaire vennoten. Iedere vennoot (zowel beherend als commanditair) moet iets inbrengen in de CV. De beherend vennoot kan arbeid, geld en/of goederen inbrengen, terwijl de commanditaire vennoot slechts geld en/of goederen mag inbrengen. De commanditaire vennoot fungeert als financier van de CV.

Een CV moet worden ingeschreven in het Handelsregister bij de Kamer van Koophandel.

Bevoegdheden en aansprakelijkheid
De beherende vennoten zijn -net als bij de VOF- bevoegd om ten name van de CV te handelen, gelden uit te geven en te ontvangen en de CV aan derden (en derden aan de CV) te verbinden. Een commanditaire vennoot is onder geen beding bevoegd om namens of voor rekening van de CV te handelen. Een commanditaire vennoot mag zich richting derden niet gedragen als beherend vennoot (hij/zij is bijvoorbeeld niet bevoegd beheers- of beschikkingsdaden namens de CV te verrichten). Bovendien mag de naam van de commanditaire vennoot niet in de naam van de CV voorkomen.

In tegenstelling tot de beherend vennoot -die hoofdelijk aansprakelijk is voor de schulden van de CV- is een commanditaire vennoot slechts aansprakelijk tot het bedrag dat hij/zij in de CV heeft ingebracht. De schuldeiser kan zich allereerst verhalen op het vennootschapsvermogen (afgescheiden vermogen) en voor zover dit niet toereikend is, kan hij/zij zich verhalen op het privévermogen van de beherende vennoten.

Een commanditaire vennoot wordt echter hoofdelijk aansprakelijk als hij/zij -ook al geschiedt dit krachtens een volmacht- namens of voor rekening van de CV handelt.  

Verschillen tussen de maatschap enerzijds en de VOF/CV anderzijds
Traditiegetrouw zullen vrije beroepsoefenaars (denk hierbij aan beroepen zoals een arts of een advocaat) het samenwerkingsverband eerder uitoefenen in de vorm van een maatschap, terwijl de uitoefening van een bedrijf veelal wordt gegoten in de vorm van een VOF/CV. Het eerste onderscheid tussen de maatschap enerzijds en de VOF/CV anderzijds bestaat dus in het beroep of bedrijf waarvoor het samenwerkingsverband wordt aangegaan.

Het grootste verschil tussen een maatschap en een VOF/CV is het verschil in de aansprakelijkheid voor de betrokken maten/vennoten. Bij een maatschap zijn de maten in principe ieder voor een gelijk gedeelte aansprakelijk voor de schulden van de maatschap, terwijl bij een VOF/CV de beherend vennoten in principe ieder hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de schulden van de VOF/CV.